Stowarzyszenie Inżynierów Polskich w Kanadzie, Oddział w Ottawie Stowarzyszenie Inżynierów Polskich w Kanadzie, Oddział w Ottawie

CZY BEZPIECZNIE JEST LATAĆ SAMOLOTAMI?

18 listopada 2003

Definicja bezpieczeństwa:
Bezpieczny samolot to taki, w którym możliwość wystąpienia awarii wiodącej do poważnego wypadku jest nieskończenie mała.

Zasada bezpieczeństwa samolotu:
Pojedyńcza awaria nie powinna spowodować poważnego wypadku.

Zgodnie z podanymi definicjami dopuszczenie samolotu do przewozu pasażerów poprzedza dogłębna analiza wszystkich możliwych sytuacji oraz niezliczona ilość testów.

Lotnictwo liczy sobie 100 lat, bo właśnie 17 grudnia roku 1903, pierwszy samolot zniósł się w powietrze. Od tego czasu datuje się żywiołowy rozwój lotnictwa, którego przełomową datą w lotnictwie pasażerskim jest rok 1969 kiedy to wprowadzono do eksploatacji pierwszy Boening 747, czyli popularny Jumbo-Jet. Od tamtego czasu datuje się gwałtowny rozwój przewozów lotniczych przez Atlantyk. Podróże statkiem z Europy do Ameryki, które trwały dwa tygodnie, skróciły się do kilku godzin. Podobnie jak przy każdym żywiołowym rozwoju, tak i ten był podatny na wszelkiego rodzaju uchybienia, które kończyły się wypadkami lotniczymi. Atrakcyjność podróży lotniczej połączona z masową skalą tego zjawiska spowodowała to, że każdy wypadek lotniczy był wtedy największą sensacją dnia. Z tego właśnie okresu pochodzi najwięcej opinii i przesądów związanych z lataniem samolotami. Trzeba sobie jednak uświadomić, że od wczesnych lat sześćdziesiątych upłynęło już czterdzieści lat i w tym czasie dokonywał się bardzo szybki rozwój techniki lotniczej. W chwili obecnej rozwój ten jest na takim poziomie, że wypadki lotnicze są prawdziwą rzadkością. Od lat sześćdziesiątych zmieniły się wymagania dotyczące bezpieczeństwa samolotów, szkolenia pilotów, kierowania ruchem lotniczym i tego wszystkiego, co miało wpływ na bezpieczeństwo lotów. Wiedząc, ze każdy wypadek może prowadzić do tragicznych skutków, włożono wiele wysiłku w ich zapobieganie.

Obecnie produkowane samoloty są tak konstruowane, by możliwość wypadku była prawie niemożliwa. Konstruktorzy samolotu mają dwa zadania:

  1. tak skonstruować dany podzespół, aby nigdy nie doszło do jego awarii,
  2. zakładając, że może dojść do awarii podzespołu, jego żywot powinien być tak określony, by móc wymienić podzespół przed jego awarią.

Dodatkowo, dla pełnego komfortu, niektóre zespoły są podwójne, a nawet potrójne, co umożliwia kontrolę samolotu w razie kilku nawet awarii na raz.

Szkolenie pilotów nie odbywa się wyłącznie na samolotach. Obecnie szkolenia robi się na symulatorach lotu. Symulator lotu składa się z prawdziwej kabiny samolotu umieszczonej na hydraulicznych podporach i bardzo dużego zaplecza komputerowego. Pilot siedzący w kabinie ma złudzenie, że siedzi w kabinie prawdziwego samolotu. Nawet za oknem ma widok dokładnie taki, jaki miałby w danej chwili lotu. W takim symulatorze można polecieć do Londynu, Berlina czy Warszawy. W szybach kabiny widać nie tylko lotnisko, ale też oryginalne fragmenty miasta. Loty takie są z reguły bardzo uciążliwe, bo co rusz pilotowi zdarzają się awarie, na które musi prawidłowo reagować. Tak więc przy starcie ma awarię jednego z silników, potem kłopoty z utrzymaniem ciśnienia w kabinie, awarię pompy podającej paliwo, i temu podobne przygody. Opanowanie sterowania samolotem w takim symulatorze pozwala później na trening na prawdziwym samolocie. Korzyści treningu w symulatorze są niewymierne. Po pierwsze, podczas treningu piloci nie rozbijają maszyn, po drugie, zawsze wychodzą cało z każdego wypadku, jeżeli im się zdarzy. Urządzenia do takiego treningu są produkowane między innymi w Montrealu.

Jeżeli chodzi o pasażerów i zalecenia w czasie podróży, to trzeba pamiętać o następujących rzeczach:

  1. Ciśnienie w kabinie samolotu odpowiada ciśnieniu atmosferycznemu na wysokości 8 do 9 tysięcy stóp, czyli ok. 2500-3000 metrów nad poziomem morza. Jeżeli więc startujemy z lotniska położonego na poziomie 120 - 500 stóp nad poziomem morza, to naturalnym będzie odczucie zmiany ciśnienia w krótkim stosunkowo czasie. Dlatego nie zaleca się spożywania napojów alkoholowych podczas podróży samolotem. Zmiany ciśnienia mogą bardzo niekorzystnie wpłynąć na nasz organizm.
  2. Siedzenie w fotelu lotniczym nie należy do rzeczy ani przyjemnych, ani zdrowych. Fotele lotnicze w dzisiejszych czasach są z reguły wąskie, niewygodne i siedzenie w nich przez dłuższy okres czasu może doprowadzić do utrudnionego krążenia krwi i związanych z tym komplikacji. Dlatego zaleca się mały spacer po samolocie od czasu do czasu w celu rozprostowania nóg.
  3. Powietrze w kabinie samolotu jest suche. Aby utrzymać dobre samopoczucie należy pić dużo płynów.
  4. Przy starcie i przy lądowaniu mamy do czynienia z przyśpieszeniami związanymi ze zmianą prędkości samolotu i skokową zmianą ciśnienia w kabinie. Nie każdy organizm ludzki reaguje na te bodźce w ten sam sposób. Należy więc poznać nieco własne ciało i poznać jego reakcje na przeciążenia i zmianę ciśnienia. Skutecznym środkiem dla większości ludzi wrażliwych na przeciążenia i zmiany ciśnienia jest zwykłe ssanie cukierka.
  5. Manewry wykonywane przy starcie i przy lądowaniu są manewrami typowymi dla samolotu i związane z tym zmiany prędkości (odczuwane przeciążenie) oraz skokowa zmiana ciśnienia w kabinie nie są czymś groźnym dla pasażerów. Wystarczy tylko siedzieć w fotelu z zapiętymi pasami i pamiętać o tym, że za sterami samolotu siedzi pilot, który takie manewry trenował wiele razy i jemu też jak najbardziej zależy na bezpiecznym dotarciu do celu.

Z sali zadano kilka pytań:

  1. Czy dziury powietrzne są niebezpieczne? - Nie są niebezpieczne. Jest to przecież typowe zjawisko atmosferyczne, niestety, mało przyjemne dla pasażerów. Samolot jest tak skonstruowany, by przeloty przez dziury powietrzne nie spowodowały uszkodzenia samolotu.
  2. Czy samoloty mogą się zderzyć? - Obecnie stosowane urządzenia zapobiegają zderzeniom. Automatyczny system tak pokieruje samolotem, by do zderzenia nie doszło.
  3. Jak dużo zarabia pilot samolotu? - Płaca zależy od typu samolotu i od stażu pracy. Początkujący pilot małego samolotu zarabia od 18 tysięcy dolarów w górę. Pilot dużego samolotu, z długim stażem pracy może zarobić do 250 tysięcy dolarów.
  4. Gdzie się szkoli pilotów? - Do pracy w lotnictwie cywilnym zatrudnia się często byłych pilotów wojskowych. Pilotów cywilnych szkoli się w różnego rodzaju szkołach lotniczych i szkołach pilotażu. Takie szkolenia odbywają się w wielu miastach.
  5. Jakie samoloty są najbezpieczniejsze? - Duże. Im większy, tym bezpieczniejszy. Kierują nimi piloci o długim stażu, samolot dużo kosztuje, więc i opiekę ma dobrą.
  6. Czy piloci są badani na używanie narkotyków i alkoholu? - Niektóre linie lotnicze robią obowiązkowe badania pilotów. Używanie narkotyków i alkoholu automatycznie pozbawia pilotów ich licencji.
  7. Jakie są wymiary foteli w samolotach - bo wydają się za małe? - Fotele lotnicze, szczególnie na liniach czarterowych są znane z niewygody. Minimalna szerokość fotela wynosi około 46 cm (18 cali).
  8. Jak ma się bezpieczeństwo latania samolotami w odniesieniu do innych środków transportu takimi jak samochody, rowery, itp.? - Lot samolotem jest bezpieczniejszy chociażby z tego powodu, że za sterami samolotu siedzi człowiek, który ma do tego wysokie kwalifikacje. Przeglądy naprawcze są robione przez ludzi posiadających specjalne licencje. A na dwukierunkowej drodze jadący z naprzeciwka samochód może być kierowany przez kogoś, kto dopiero wczoraj dostał prawo jazdy i jedzie nie swoim samochodem do dentysty, próbując w czasie jazdy zapalić papierosa...
  9. Czy zalecenia Komisji Powypadkowej są wprowadzane w życie i czy stosuje się je do wszystkich samolotów? - Tak. Zalecenia Komisji Powypadkowych są obowiązujące i najczęściej są wprowadzane w życie na wszystkich samolotach, jeżeli taka jest potrzeba. Pod tym względem przestrzeganie zaleceń jest bardzo rygorystyczne.
  10. Czy będą budowane bardzo szybkie samoloty takie jak Concord? - Obecnie nie zanosi się na budowę takich samolotów. Ale nie wiadomo, co będzie za kilka lat. Lotnictwo rozwija się przecież bardzo szybko.

Bogdan Gajewski

Początek strony


ŻYCIORYS PRELEGENTA:

BOGDAN GAJEWSKI

Dyplom magistra inżyniera mechanika uzyskał w 1974 roku, kończąc Wydział Budowy Maszyn i Okrętów Politechniki Szczecińskiej. Pierwsza praca po studiach miała miejsce w browarze szczecińskim, stąd znajomość procesu warzenia piwa. Potem praca w Wytwórni Sprzętu Transportowego i posada asystenta na Wydziale Mechanizacji Rolnictwa. Tam zajmuje się zastosowaniem sprzętu lotniczego w rolnictwie. W 1979 roku uzyskuje tytuł doktora nauk rolniczych z zastosowania samolotów i helikopterów w rolnictwie. Jest rzeczoznawcą do spraw agrolotnictwa. Pod koniec 1979 wyjeżdża do Holandii do ośrodka badawczego w celu przygotowania pracy habilitacyjnej.

Wydarzenia roku 1980 i stan wojenny wprowadzony w 1981 roku nie pozwolił na aktywną kontynuację pracy habilitacyjnej. Wielu współpracowników znalazło się na Zachodzie. W 1984 roku wyjeżdża z Polski by poprzez Grecję przyjechać do Kanady w 1985 roku. Pracuje ponad trzy lata w firmie Filtran Microcircuits Ltd, by w 1989 roku przejść do pracy w Transport Canada. Jego obecna funkcja brzmi: Senior Corrective Action Engineer, Rotorcraft, a to oznacza, że jest odpowiedzialny za bezpieczeństwo helikopterów. Analizuje wypadki lotnicze i na tej podstawie ustanawia zalecenia poprawy bezpieczeństwa lotów.

Żonaty, jeden syn.

Początek strony