Analiza informacji niepewnej czyli jak dowiedziec sie prawdy od klamcow?

W dniu 19 wrzesnia 2000 spotkalismy sie na pierwszym odczycie sezonu 2000/2001, mianowicie na odczycie wygloszonym przez prof. Andrzeja Pelca z Université du Québec à Hull zatytulowanym "Analiza informacji niepewnej czyli jak dowiedziec sie prawdy od klamcow?".

Ogolnie mowiac, Prelegent mowil o zespole metod pozwalajacych wykonac zadanie (przeslanie informacji) pomimo wadliwych elementow srodowiska informatycznego. Okazuje sie bowiem, ze w miare rozwoju technologii, rosnaca zlozonosc systemow informatycznych i komunikacyjnych powoduje wzrost ich wrazliwosci na wady komponentow. Otoz odpornosc na wady uzyskuje sie kosztem redundancji, tzn. nadmiaru informacji lub komunikacji.

Do korekcji uzywa sie kodow korygujacych. Dobry kod musi byc krotki (koszt) i musi chronic przed znieksztalceniami przekazu. Te zadania sa czesto sprzeczne. Wszyscy wiemy, ze w informatyce wszystkie informacje sa zapisane za pomoca kodow binarnych (jedynie cyfry 0 i 1). Przy odkodowywaniu znieksztalconego przekazu stosuje sie hipoteze najmniejszego przeklamania: przekaz bardziej prawdopodobny to ten, ktory spowodowal mniej przeklaman. Prelegent pokazal pare przykladow odkodowywania przeklamanych informacji przekazanych w kodzie binarnym.

W drugiej czesci wykladu Prelegent opowiedzial o metodach wyszukiwania bledow wsrod przekazow z klamliwymi odpowiedziami. Okazuje sie bowiem, ze do wyszukiwania bledow stosuje sie strategie przesluchan - zadaje sie pewna liczbe pytan. Jest to wyzej wymieniona redundancja, czyli aby prawidlowo przekazac jedna informacje, przekazuje sie pare informacji, a nie jedna. Metode te mozna porownac do znanej gry w 20 pytan. Jedna osoba (przesluchiwany lub Pinocchio) wybiera liczbe pomiedzy 1 i 1 000 000 (w rzeczywistosci liczba ta jest informacja do przekazania zakodowana w systemie binarnym). Sledczy (czyli osoba otrzymujaca informacje) musi ja znalezc zadajac pytania zaczynajace sie od "czy...?", tzn. takie, na ktore odpowiedz moze byc tylko TAK lub NIE. Wystepuje tu dodatkowe utrudnienie dla Sledczego - osoba wybierajaca liczbe (przesluchiwany lub Pinocchio) moze sklamac, ale co najwyzej raz (tak jak to jest w rzeczywistym przekazie informacji z jednym bledem). Jak szybko mozna znalezc nieznana liczbe, czyli jak szybko mozna prawidlowo odczytac informacje? Okazuje sie, ze bez klamstw zawsze wystarczy zadac 20 pytan uzywajac strategii polowkowej. Udowodniono, ze wraz z jednym klamstwem, zawsze wystarczy zadac 25 pytan i poprawic tego juz nie mozna.

W podsumowaniu Prelegent zaznaczyl, ze odpornosc na wady systemu telekomunikacyjnego jest konieczna i jej znaczenie wzrasta wraz z rozwojem technologii. Nic nie jest jednak za darmo. Za odpornosc na wady trzeba placic redundancja. Jednakowoz stosunkowo malym kosztem mozna uzyskac znakomity stopien odpornosci na wady.

Caly wyklad byl bardzo interesujacy i przedstawiony w formie przystepnej nie tylko dla specjalisty informatyka, lecz takze dla zwyklego uzytkownika komputera, za co serdecznie Prelegentowi dziekujemy.

Odczyt zgromadzil okolo 25 osob, a ozywiona dyskusja uczestnikow zakonczyla wyklad. Dalsze dyskusje potoczyly sie przy zwyczajowym poczestunku kawa i ciasteczkami.

Skladamy serdeczne podziekowania Prelegentowi za bardzo interesujacy wieczor.

Lidia Zielinska
19/09/2000

Poczatek strony


ZAPOWIEDZ ODCZYTU:

W systemach informatycznych i w systemach komunikacyjnych w roznych sytuacjach mamy do czynienia z informacja, ktora moze byc przeklamana, albo z powodu niedoskonalosci technicznych (przeklamana na laczach telekomunikacyjnych, informacja pochodzaca z wadliwych procesow), albo wskutek czyjes celowej dzialalnosci.
Prof. Andrzej Pelc mowic bedzie o metodach pozwalajacych na "wyluskiwanie prawdy" z takich niepewnych danych.

Poczatek strony