HELIKOPTERY NA CO DZIEN

To tytul odczytu kol. dr Bogdana Gajewskiego w dniu 19 lutego 2002 w Domu Polskim SPK. Panstwo Gajewscy sa bodaj "najmlodszymi" czlonkami SIP i dlatego naleza sie im specjalne slowa uznania za aktywne wlaczenie sie od razu do pracy naszego Stowarzyszenia. Kol. Bogdan jest z wyksztalcenia inzynierem mechanikiem konczac Wydzial Budowy Maszyn i Okretow Politechniki Szczecinskiej. Mianowany na asystenta na Wydziale Mechanizacji Rolnictwa zajal sie zastosowaniem sprzetu lotniczego w rolnictwie. W 1979 roku uzyskal tytul doktora nauk rolniczych z zastosowania samolotow i helikopterow w rolnictwie. W 1985 roku przyjechal poprzez Grecje do Kanady i pracuje obecnie w Ministerstwie Transport Canada jako Senior Corrective Action Engineer, Rotorcraft, odpowiedzialny za bezpieczenstwo helikopterow. Oboje panstwo Gajewscy sa bardzo czynni w zyciu kulturalnym Ottawy, prowadzili przez dluzszy czas polska stacje radiowa, a obecnie prowadza z werwa i zapalem Stowarzyszenie "STO", czyli Stowarzyszenie Tworcow Ottawskich (malarzy, pisarzy etc.) i wydaja miesiecznik "Mixer". W "wolnych chwilach" kol. Bogdan pisze rowniez ksiazki, a takze wlasnymi rekami buduje dom w pieknej, miejscowosci Poland niedaleko Ottawy.

Po przedstawieniu naszego prelegenta wracam do tresci i wrazen z odczytu. W pierwszej czesci prelegent przedstawil podstawowe dane statystyczne swiadczace o tym, ze Kanada obecnie zajmuje pierwsze miejsce na swiecie pod wzgledem ilosci helikopterow w przeliczeniu na jednego mieszkanca. Podobnie jest zreszta z samolotami. W Kanadzie jest zarejestrowanych ponad 1600 helikopterow i ponad 25,000 samolotow, a jedna z najwiekszych wytworni helikopterow na swiecie miesci sie niedaleko lotniska Mirabel pod Montrealem. Pierwszymi helikopterami w kanadyjskich silach zbrojnych byly helikoptery firmy Piasecki. Mozna obejrzec jeden, zachowany jako eksponat w Muzeum Lotnictwa w Ottawie.

Wraz z rozwojem gospodarczym i technicznym w ostatnim dwudziestoleciu wzroslo zapotrzebowanie na helikoptery do zadan specjalistycznych takich jak: transport na wieksze odleglosci (platformy wiertnicze, przewozy pasazerskie), przemieszczanie ciezkich ladunkow (wyreby lasow, budowa linii wysokiego napiecia, pomniki) oraz mniejsze jednostki wielozadaniowe (patrole policyjne, transport chorych, akcje ratownicze czy wycieczki narciarskie). Helikoptery sa bezpiecznymi maszynami do latania chocby ze wzgledu na to, ze lataja nisko i powoli. W razie awarii silnika nastepuje samoczynne wysprzeglanie i wirnik silnika obraca sie dalej kosztem uzyskanej wczesniej energii kinetycznej. Daje to pilotowi czas na przygotowanie sie do ladowania. Tuz nad ziemia pilot robi manewr przypominajacy wznoszenie sie do gory, co powoduje zatrzymanie sie helikoptera w miejscu i lagodne opadniecie na ziemie.

Manewr ten jest wielokrotnie cwiczony w trakcie szkolenia pilota. Stad mala ilosc wypadkow helikopterowych. Liczne przezrocza pozwolily uczestnikom zapoznac sie z rozmaitymi typami helikopterow, ktore roznia sie miedzy soba tak pod wzgledem wielkosci, ksztaltu jak i ilosci lopat w rotorze zaleznie od ich przeznaczenia. Po prelekcji nawiazala sie ozywiona dyskusja oraz szereg zapytan odnosnie stanu helikopterow w armii kanadyjskiej, ilosci i budowy lopat oraz w jakim stopniu helikoptery zanieczyszczaja srodowisko naturalne. Poniewaz to ostanie zagadnienie interesuje na pewno wszystkich czytelnikow podaje wyjasnienie prelegenta. Jezeli chodzi o paliwo lotnicze uzywane do silnikow helikopterowych, to we wszystkich helikopterach dwu i trzysilnikowych, a takze w wiekszosci jednosilnikowych, jedynym uzywanym paliwem jest nafta lotnicza, ktora sama w sobie nie stanowi powaznego zagrozenia dla srodowiska. Problemem sa spaliny, bo w procesie spalania moga wydzielac sie zwiazki niekorzystne dla srodowiska naturalnego. Niestety obecnie nie stosuje sie zadnych urzadzen w celu oczyszczania spalin, gdyz caly nacisk polozono na wydajnosc silnika, a kazde urzadzenie do oczyszczania spalin by ta wydajnosc pomniejszalo Skladamy serdeczne podziekowania kol. Gajewskiemu za ten ciekawy, doskonale przedstawiony i ilustrowany odczyt!

Maria F. Zielinska

Poczatek strony


ZYCIORYS PRELEGENTA:

BOGDAN GAJEWSKI

Dyplom magistra inzyniera mechanika uzyskal w 1974 roku, konczac Wydzial Budowy Maszyn i Okretow Politechniki Szczecinskiej. Pierwsza praca po studiach miala miejsce w browarze szczecinskim, stad znajomosc procesu warzenia piwa. Potem praca w Wytworni Sprzetu Transportowego i posada asystenta na Wydziale Mechanizacji Rolnictwa. Tam zajmuje sie zastosowaniem sprzetu lotniczego w rolnictwie. W 1979 roku uzyskuje tytul doktora nauk rolniczych z zastosowania samolotow i helikopterow w rolnictwie. Jest rzeczoznawca do spraw agrolotnictwa. Pod koniec 1979 wyjezdza do Holandii do osrodka badawczego w celu przygotowania pracy habilitacyjnej.

Wydarzenia roku 1980 i stan wojenny wprowadzony w 1981 roku nie pozwolil na aktywna kontynuacje pracy habilitacyjnej. Wielu wspolpracownikow znalazlo sie na Zachodzie. W 1984 roku wyjezdza z Polski by poprzez Grecje przyjechac do Kanady w 1985 roku. Pracuje ponad trzy lata w firmie Filtran Microcircuits Ltd, by w 1989 roku przejsc do pracy w Transport Canada. Jego obecna funkcja brzmi: Senior Corrective Action Engineer, Rotorcraft, a to oznacza, ze jest odpowiedzialny za bezpieczenstwo helikopterow. Analizuje wypadki lotnicze i na tej podstawie ustanawia zalecenia poprawy bezpieczenstwa lotow.

Zonaty, jeden syn.

Poczatek strony