BIULETYN - KWIECIEN 2001

SPIS TRESCI

• ZARZAD PRACUJE, SPRAWOZDANIE Z ZEBRANIA ZARZADU SIP
• OSWIADCZENIE
• FILOZOFIA PRZEMIAN, ETYKA PRZED TECHNOLOGIA
• PATENTY DLA PRZEMYSLU
• Z KART HISTORII, TWORCA ELEKTROWNI WODNYCH
• KIM JESTESMY PO 60-CIU LATACH?
• WIESCI Z KRAJU
• IMPREZY, OGLOSZENIA

ZARZAD PRACUJE
SPRAWOZDANIE Z ZEBRANIA ZARZADU SIP
w dniu 21 marca 2001

Obecni: Jan Janeczek, Michal Kepka, Michal Paduch, Czeslaw Piasta, Mieczyslaw Piraszewski, Lidia Zielinska.

1. Przewodniczacy J. Janeczek otworzyl zebranie i powital obecnych.
2. Porzadek obrad zostal zatwierdzony bez zmian.
3. Sprawozdanie z zebrania z 17.01.2001 zostalo zatwierdzone bez zmian.
4. Korespondencja, komunikaty i sekretariat:
• otrzymalismy zaproszenie na odczyt PINKu oraz festiwal filmow europejskich;
5. Sprawy finansowe:
• Skarbnik wyslal kwitki za skladki za 2000 rok (do celow podatkowych) wraz z rachunkami na 2001 rok.
• Trzeba zaplacic zalegle skladki do ZG SIP, skarbnik ma przygotowac rozliczenie i przeslac pieniadze.
• Zatwierdzono dotacje $50.00 na konkurs recytatorski organizowany przez Federacje Polek.
6. Sprawy organizacyjne:
• Omawiano obchody 60-tej rocznicy zalozenia SIP (STP) w Kanadzie. Obchody odbeda sie 2 czerwca (sobota) w Toronto, ZG ma podac szczegoly wkrotce.
• Ustalono date 24 maja 2001 na Walne Zebranie oddzialu. Zamowiono msze swieta za zmarlych czlonkow. Zebranie odbedzie sie prawdopodobnie w sali pod kosciolem.
• Omawiano sprawe wysylania biuletynu poczta. Postanowiono przestac go wysylac poczta tylko do tych czlonkow, ktorzy sami zrezygnuja oraz tych, ktorzy nie placa skladek.
• Nastapil nowy konflikt dat imprez organizowanych przez organizacje polonijne. W celu ich unikniecia postanowiono zarezerwowac dla SIP'u trzeci wtorek kazdego miesiaca.
• Kol. B. Szpakowski posiada 8 duzych pudel archiwum naszego oddzialu. Kol. Maria Zielinska podjela sie przesegregowania tych materialow w celu ich przekazania do jakiegos archiwum.
• Popsula sie drukarka laserowa kol. K. Stysia uzywana do drukowania Biuletynu. Kol. Stys kupil sobie nowa drukarke i zaproponowal, aby SIP zwracal mu koszty materialow uzywanych do druku Biuletynu. Zatwierdzono koszty roczne za uzywanie drukarki kol. Stysia na okolo $50.00 rocznie. Postanowiono takze zdjac drukarke laserowa ze stanu inwentarza oddzialu.
• Kanadyjska Biblioteka Narodowa przyznala nam numery ISSN dla naszego biuletynu. Dla wersji na internecie numer jest: ISSN 1496-7251, a dla drukowanej wersji: ISSN 1496-7243.
7. Dzialalnosc - Zarzad przedyskutowal nastepujace imprezy lub propozycje imprez:
• 27 marzec 2001 - "Sztuczna inteligencja: zagrozenie czy zbawienie", odczyt prof. Stanislaw Matwin;
• 26 kwiecien 2001 (czwartek) - "Global Positioning System", dr M. Piraszewski;
• 24 maj 2001 - Walne Zebranie SIP;
• 02 czerwiec 2001 - 60 Lecie SIP, ZG SIP Toronto;
• 15? Lipiec 2001 - Piknik, SPK/SIP;
• 18 wrzesien 2001 - "Sensory swiatlowodowe w nauce i w przemysle", odczyt prof. Wojciech Bock;
• 16 pazdziernik 2001 - "Co warto wiedziec o samochodach", mgr inz. Andrzej Wojtowicz;
• 20? pazdziernik 2001 Toronto(?) - Zjazd Prezesow;
• 20 listopad 2001 - Odczyt (temat do ustalenia), prof. Boguslaw J. Jarosz;
• 08 lub 15 grudzien 2001 - Oplatek;
8. Data i miejsce nastepnego zebrania nie zostala ustalona.
9. Zakonczenie zebrania o godz. 21:15.

Sprawozdanie sporzadzila
Lidia Zielinska, sekretarz.

OSWIADCZENIE

Czlonkowie Komisji Organizacyjnej II Zajazdu Polonii i Polakow z Zagranicy reprezentujacy najwieksze organizacje polonijne swiata - Rade Polonii Swiata, Europejska Unie Wspolnot Polonijnych, Kongres Polonii Amerykanskiej, Kongres Polonii Kanadyjskiej oraz Unie Stowarzyszen i Organizacji Polskich w Ameryce Lacinskiej - zebrani na posiedzeniu Komisji w dniach 10-11 marca 2001 r., ze zdumieniem i oburzeniem przyjeli doniesienia polskich mediow o ataku trojga senatorow SLD i partyjnego organu "Trybuny" na Senat Rzeczpospolitej Polskiej, Stowarzyszenie "Wspolnota Polska", a posrednio - Polonie Swiata.

Nizej podpisani w imieniu wlasnym i organizacji, ktore reprezentuja, oswiadczaja, co nastepuje:

1. Oszczerstwa i pomowienia "Trybuny" oraz grupy senatorow SLD pod wodza sen. J. Jarzembowskiego na Senat RP i Stowarzyszenie "Wspolnota Polska" odbieramy jako dalszy ciag trwajacy od kilku lat atakow na desygnowane do wspolpracy z Polonia i Polakami za granica obie te instytucje, probe ich zdyskretowania po dziesieciu latach owocnej wspolpracy dla dobra Kraju i Emigracji, a takze probe zaklocenia obrad II Zajazdu Polonii i Polakow z Zagranicy. Ubolewamy nad negatywnym stanowiskiem polskich parlamentarzystow wobec tak istotnych dla relacji Kraj-Polonia inicjatyw ustawodawczych Senatu jak Ustawa o obywatelstwie i Karta Polaka.
   Proby szkalowania instytucji powolanych do opieki i wspolpracy z Emigracja polska przyjmujemy do wiadomosci z najwyzszym oburzeniem i niesmakiem, protestujac stanowczo przeciw wciaganiu Polonii oraz Stowarzyszenia "Wspolnota Polska" w brudna kampanie wyborcza SLD.
2. Z cala moca i odpowiedzialnoscia oswiadczamy w imieniu wlasnym i organizacji, ktore reprezentujemy, ze zarowno Senat RP jak i Stowarzyszenie "Wspolnota Polska" sa jedynymi, sprawdzonymi partnerami Polonii i Polakow zamieszkalych poza granicami Kraju, z ktorymi organizacje i srodowiska nasze wspolpracowaly i beda wspolpracowac.
   Protestujemy stanowczo przeciw nieodpowiedzialnym i nie opartym na prawdzie probom zaklocenia tej wspolpracy.
   Oswiadczamy, ze Stowarzyszenie "Wspolnota Polska" uwazamy za naszego stalego partnera, a Senat RP - opiekuna.

dr Andrzej Garlicki, Rada Polonii Swiata, Kongres Polonii Kanadyjskiej
Helena Miziniak, Prezydent Europejskiej Unii Wspolnot Polonijnych
mec. Jozef Bulat, Kongres Polonii Amerykanskiej
Leopold Bilozur, Unia Stowarzyszen i Organizacji Polskich w Ameryce Lacinskiej
Warszawa, 10-11 marca 2001 r.

Uwaga redakcji. Zapewne nie wszyscy czytelnicy powyzszego Oswiadczenia wiedza, o jakie "oszczerstwa i pomowienia" chodzi. Otoz 8 marca br. dziennik "Trybuna" (uprzednio "Trybuna Ludu", naczelny organ PZPR) w artykule zatytulowanym "Lekka reka", doniosla, ze "Pieniadze na opieke nad Polonia i Polakami za granica sa od kilku lat wydawane w sposob aferalny - podejrzewaja senatorowie SLD". Do tych pomowien dolaczylo kilku senatorow SLD oskarzajac Prezydium Senatu oraz Kancelarie Senatu o wydatkowanie publicznych pieniedzy "z pogwalceniem ustawy budzetowej, o finansach publicznych i o zamowieniach publicznych."

W odpowiedzi Dyrektor Kancelarii Senatu powolal sie na dokument pokontrolny Najwyzszej Izby Kontroli z 23 stycznia br. "w ktorym pozytywnie oceniono wykorzystanie i rozliczenie srodkow publicznych z budzetu panstwa" na cele zwiazane z pomoca dla Polonii.

FILOZOFIA PRZEMIAN
ETYKA PRZED TECHNOLOGIA

Z ks. prof. Michalem HELLEREM, kosmologiem, filozofem przyrody, kierownikiem Osrodka Badan Interdyscyplinarnych Papieskiej Akademii Teologicznej w Krakowie, rozmawia Waldemar M. Bielski.

Ksieze Profesorze, jak u progu trzeciego tysiaclecia nalezy rozumiec sens slowa "tworczosc"? Jak okreslic wspolczesnie czlowieka tworczego?

Mysle, ze tak samo jak zawsze. Najwieksze wartosci sa nieczule na uplywanie czasu. Mysliciel w starozytnej Grecji nie byl mniej tworczy od dzisiejszego inzyniera czy fizyka. Wiemy dzis wiecej od starozytnych Grekow. To prawda. Ale tworczosc to nie suma informacji, lecz pewien proces bogacenia "skarbca wiedzy" i przede wszystkim wlasnego wnetrza.

Nauka jest przeciez dazeniem do prawdy, jest sluzba prawdzie. A wiec jest pewna kategoria moralna, wartoscia etyczna. Ludzkosc ma za zadanie dazyc do prawdy i jest to moralny obowiazek ludzkosci. Zagadnienia etyczne pojawia sie na roznych poziomach uprawiania nauki. I nie sprowadzalbym problemu wylacznie do wielokroc dyskutowanej odpowiedzialnosci za bombe atomowa. Nikt w tym wypadku nie zwolnil uczonych od odpowiedzialnosci, chociaz wieksza odpowiedzialnosc ponosza ci, ktorzy wydali decyzje o jej uzyciu. Dzis innym tego typu dyskutowanym zagadnieniem jest manipulacja genetyczna. Rosna obecnie w spoleczenstwie nastroje antynaukowe, ale nalezy sobie uswiadomic, ze bez nauki nie przezylibysmy obecnie ani jednego dnia. Nauka wyzwala ambicje, chociaz dla wielu jest zajeciem frustrujacym, bo wielu ludziom pracujacym w nauce wydaje sie, ze do dziela poznania swiata wnosza tylko cos niewielkiego, ich zdaniem malo znaczacego. Tymczasem dorobek poznawany nie jest dzielem indywidualnym, ale bardzo specyficznym dzielem spolecznym. I uprawiajac ja, nalezy miec poczucie uczestnictwa w czyms wielkim, niepowtarzalnym, czyms, co czesto przerasta jednostki. To poczucie uczestnictwa w spolecznym procesie odkrywania prawdy moze dac prawdziwa satysfakcje z uprawiania nauki. Motor ludzkich poczynan w sferze, jaka jest nauka, tkwi w naszych ambicjach, pragnieniach, marzeniach i nie powinno sie tego sprowadzac tylko do kwestii pieniedzy. Bycie naukowcem bez duzej dozy pokory osobistej jest niszczace dla psychiki czlowieka. Dlatego tak bardzo potrzebne jest - podkreslam to z naciskiem - zdanie sobie sprawy ze swojej malosci wobec ogromu tajemnicy, przed ktora sie stoi, ale i z wielkosci przywileju, ktorym sie jest obdarzonym.

Zajmujac sie tymi zagadnieniami nie sposob nie podniesc kwestii wzajemnych relacji miedzy wspolczesna nauka a etyka?

Starozytni Grecy stwierdzili, iz przekonania trzeba uzasadniac. Z tego odkrycia wyrosla krytyczna mysl filozoficzna i jego wykwitem jest metoda matematyczno-empiryczna badania swiata. Twierdzenia, ze wszystko nalezy uzasadniac nie da sie uzasadnic (bez popadania w bledne kolo). A wybor wartosci jest zawsze wyborem etycznym. Tak wiec u podstaw nauki lezy wybor etyczny. Dlatego od naukowcow i filozofow wymaga sie zgodnosci slow z czynami. Przywolam wskazanie moralne Jana Pawla II: pierwszenstwo etyki przed technologia, wieksza waga ludzi niz rzeczy i wyzszosc ducha nad materia, ktore zdaje sie miec tym wiekszy wymiar etyczny, im wieksza jest potrzeba odnowy naszego zycia i pracy.

Zwyklo sie mawiac, ze dzisiaj fizycy bardziej filozofuja od filozofow.

Na przestrzeni dziejow rozni ludzie nazywali rozne tresci filozofia, ale jest faktem, ze wspolczesna fizyka wymusila rewizje wielu pojec, ktore tradycyjnie byly uwazane za filozoficzne. Chodzi o takie pojecia, jak czas, przestrzen, przyczynowosc. Nie ma ucieczki od filozofii w innych dziedzinach nauki. Pamietam spotkanie ze znanym fizykiem i filozofem niemieckim, Carlem von Weizsäckerem, podczas ktorego wspominal on, ze kiedy jako mlody czlowiek opowiedzial Heisenbergowi, ze chce zostac filozofem, Heisenberg poradzil mu, ze najpierw nalezy poznac fizyke. Pozniejsze osiagniecia von Weizsäckera potwierdzaja slusznosc tej rady. Niedawno odbylo sie w Cambridge miedzynarodowe sympozjum pod znamiennym tytulem: "W epoce Plancka fizyka spotyka sie z metafizyka". Ten tytul ilustruje dzisiejsze relacje pomiedzy filozofia a fizyka.

Kolejna widoczna tendencja jest chyba rowniez zmiana stylu uprawiania nauki. Czy ma ona np. taki charakter narodowy, jak ongis, przed wiekami?

Na pewno nie. Mozna rzec, iz jedna z cech nauki nowozytnej, i to poczawszy od Galileusza, jest jej ponadnarodowy charakter. Dzis to jest jeszcze bardziej widoczne. Wynika to rowniez z koniecznosci miedzynarodowego finansowania badan. Ich ciezar z uwagi na ogromne koszty bylby nie do udzwigniecia samodzielnie dla wielu panstw. Wybudowanie np. poteznego teleskopu wymaga nakladu wielu milionow dolarow, nie wspominajac o teleskopach orbitalnych. Dodatkowym srodkiem ulatwiajacym miedzynarodowa wspolprace - i to na poziomie indywidualnych ludzi - jest Internet. Jeslibym mial mowic o narodowym charakterze nauki, moze widzialbym go w stylu popularyzacji. Wystarczy porownac kilka ksiazek popularno-naukowych, np. polskich, niemieckich, brytyjskich czy amerykanskich, by stwierdzic, ze tam duch, charakter narodowy, mentalnosc, a nawet obyczaj znajduja swoje odzwierciedlenie.

Wspomnial Ksiadz Profesor o Internecie, juz mocno wkroczylismy w ere cywilizacji informacyjnej. Jakie to niesie dla ludzi skutki?

Mamy ere telewizji, komputerow, elektronicznych obrazkow. Kwestionowanie wartosci tych wynalazkow byloby nonsensem. Jest to druga wielka rewolucja po wynalezieniu druku przez Gutenberga. I jestesmy dopiero u jej poczatkow. Ale oprocz niewatpliwych plusow niesie ona tez pewne niebezpieczenstwa. Kiedy jako mlody czlowiek czytalem zadane lektury, intensywnie pracowala moja wyobraznia. Czytajac, bylem tez tworca, niejako dopelnialem przyswajana tresc wlasna wyobraznia. Rzad liter zamienialem na przygody bohaterow "Trylogii" Sienkiewicza. Proces czytania zmuszal mnie do wiekszego wysilku, pozeral moja energie. Teraz mlody czlowiek korzysta z cywilizacji obrazkowej, nie wydatkujac tyle energii, jest pasywny. Nie sprawdzaja sie chyba do konca modne teorie o skutecznosci wychowania "przez zabawe", bez wysilku, bez stresu. Kazdy, kto zna podstawy fizyki i teorii informacji, doskonale wie, ze tworzenie informacji i struktury nie moze odbywac sie za darmo. Stworzyc informacje to ograniczyc zbior mozliwosci. A to kosztuje. Nie da sie tego wykonac bez nakladu energii. W przelozeniu na wychowanie i ksztalcenie - bo to tez tworzenie informacji i struktury - oznacza to wysilek i trud, bez ktorych tworzy sie tylko balagan.

A jakie sa satysfakcje Ksiedza Profesora jako badacza?

Wlasnie to, ze uczestnicze w ogolnoludzkim procesie poznawania swiata. W naszym stuleciu nauka miala okazje przekraczac kolejne granice poznania. A kazde przekroczenie granic niesie w sobie cos fascynujacego. Na moich oczach powstala w XX w. nowa dyscyplina - kosmologia relatywistyczna. Moglem przygladac sie kolejnym fazom jej rozwoju, formowaniu sie klimatu intelektualnego z nia zwiazanego, mialem moznosc spotykac ludzi, ktorzy ja tworzyli. Nasz wiek XX ma wiele powodow do wstydu, ale nie w dziedzinie poznawania wszechswiata. Z tego zadania wywiazalismy sie dobrze i z nadzieja przekazujemy paleczke nastepnemu stuleciu.

Dziekuje za rozmowe.

Przeglad Techniczny nr 00/26

PATENTY dla PRZEMYSLU
Wystawa polskich wynalazkow nagrodzonych za granica

Wystawe polskich wynalazkow nagrodzonych w 2000 roku na swiatowych wystawach w Genewie, Budapeszcie, Pittsburghu, Brukseli, Norymberdze i Hongkongu otwarto w warszawskim Muzeum Techniki.

Jest to juz osmy taki pokaz w Warszawie. Ekspozycja prezentuje ponad 40 roznorodnych wynalazkow, m.in. technologie przerobu zuzytych opakowan PET (glownie butelki po napojach) na wartosciowe tworzywo konstrukcyjne, nowe kompozycje zapachowe dla przemyslu farmaceutycznego, perfumeryjnego i spozywczego z Instytutu Chemii Przemyslowej. Polski Koncern Naftowy Orlen zostal nagrodzony zlotym medalem za technologie, ktora rozwiazuje wazny problem redukcji zawartosci wody w produkcji oleju napedowego.

Przemyslowy Instytut Elektroniki prezentuje sposob (i urzadzenie) okreslania zawartosci wegla blyszczacego w masach formierskich.

- Dzieki temu wynalazkowi oprocz mozliwosci uzyskiwania lepszych jakosciowo odlewow mozna poprawic warunki BHP w tym wyjatkowo uciazliwym dla ludzi i srodowiska przemysle - powiedzial Jozef Wiechowski, wspolautor wynalazku.

Zlote medale na salonach wynalazczych zbiera od lat Stanislaw Szczepaniak. Na swoich opracowaniach "zbudowal" zaklad innowacyjno-wdrozeniowy Inwex w Kielcach.

- Nie narzekam, firma sie rozwija i pozwala mi godziwie zyc - przyznaje. Jego najnowszy patent - ekologiczne brykiety do spalania z odpadow paliw energetycznych - mialu weglowego, trocin, torfu kupuja w calym kraju.

Coraz czesciej nasi tworcy zarabiaja na wykorzystaniu wlasnego wynalazku. Panstwo Agenor i Alicja Kryglerowie zalozyli firme Savitor i produkuja parkometry. Sa tanie (1900 zl), nie wydaja biletow, lecz odmierzaja czas parkowania aut i w niczym nie przypominaja warszawskich ciezkich szaf parkingowych wyposazonych w drogie zegary. Parkometr przystosowany jest do karty magnetycznej. Informuje slownie kierowce o oplaconym czasie postoju. - Zaleta automatu jest, ze nie wskazuje czasu parkowania i zlodziej nie wie, na jak dlugo pojazd zostal zaparkowany - mowi Alicja Krygler.

Model domu bez fundamentow przeznaczony dla rejonow, gdzie wystepuja trzesienia ziemi, opracowal Daniel Zukawski.

- Nie dla siebie, lecz dla ludzkosci pragne realizacji mojego wynalazku - mowi tworca. W Budapeszcie na wystawie Genius otrzymal srebrny medal za projekt budowli.

Najlepsze wyniki na wystawach uzyskali: Instytut Ciezkiej Syntezy Organicznej w Kedzierzynie-Kozlu, Instytut Chemii Przemyslowej w Warszawie i Wojskowa Akademia Techniczna.

Na stoisku WAT pokazano m.in. urzadzenie optoelektroniczne i preparat do diagnozowania i terapii medycznej, takze do leczenia niektorych schorzen nowotworowych. - Ta droga mozemy wykryc tkanki nowotworowe, ktorych zadne inne metody nie sa w stanie zdiagnozowac (juz wielkosci od 0,5 do 1 mm) - powiedzial Miroslaw Kwasny z WAT. Wynalazcy z tej placowki opracowali takze laserowy spektroanalizator emisyjny przeznaczony m.in. do diagnostyki medycznej roznych chorob, umozliwiajacy szybka analize skladu chemicznego komorek.

Bylym wojskowym jest Kazimierz Gawron, teraz na emeryturze wymysla nowe rzeczy. Jego hulajnogi (zawieraja trzy rozwiazania patentowe) sluza zabawie oraz jako srodek szybkiego transportu, moga przewozic nawet do 100 kg towarow. Spelniaja tez role wozka inwalidzkiego, sprzetu do rehabilitacji oraz wyposazone w odpowiednie urzadzenie elektroniczne jako przewodnik po ulicy dla osob niewidomych, zamiast psa. Pan Gawrys opracowal tez oryginalny system samoewakuacji wysokosciowej.

Wystawe zorganizowalo Stowarzyszenie Polskich Wynalazcow i Racjonalizatorow. - Chcemy, by zdobyte na swiecie nagrody nie byly jedynie zrodlem satysfakcji dla tworcow, ale stanowily promocje wynalazkow i prowadzily do ich powszechnego wykorzystywania - powiedzial Wladyslaw Koleczko, prezes SPWiR. Organizacja skupia ponad 1600 wynalazcow. W tym roku obchodzi 20-lecie. W ciagu ostatnich 10 lat wystawila za granica ponad 800 wynalazkow - sposrod ktorych polowa uzyskala medale zlote, srebrne i brazowe.

Krystyna Forowicz
Rzeczpospolita 01/nr 5

Z KART HISTORII
TWORCA ELEKTROWNI WODNYCH

Tragiczna smierc polityka przyslonila wielki dorobek inzyniera. I dlatego, wspominajac postac Gabriela Narutowicza, mowi sie czesciej o pierwszym prezydencie Rzeczypospolitej zamordowanym przez fanatyka, a daleko rzadziej o wybitnym specjaliscie z dziedziny hydroenergetyki, ktorym wszak byl. Nie ujmujac nic z jego zaslug, roli i postawy w czasie pelnienia funkcji rzadowych, ministra robot publicznych i ministra spraw zagranicznych, a takze w czasie kilkudniowego sprawowania godnosci prezydenta, wczesniejsze osiagniecia techniczne stawiaja Narutowicza w kregu europejskich osobistosci jako jednego z najwybitniejszych inzynierow przelomu XIX i XX wieku. Nalezal do pokolenia, ktoremu nie bylo dane studiowac w kraju, bowiem w kraju tym, uginajacym sie pod wladza zaborcow, brak bylo mozliwosci tworzenia polskich wyzszych uczelni (poza Lwowskim Instytutem Politechnicznym). Urodzony na Zmudzi Narutowicz zrazu podjal studia na uniwersytecie w Petersburgu, a nastepnie na wydziale inzynieryjno-budowlanym Politechniki Zwiazkowej w Zurychu. Wykazane zdolnosci wraz ze zdobyta wiedza spowodowaly, ze juz na poczatku kariery inzynierskiej wyroznial sie, a kolejne trudne zadania, wykonywane najpierw w Szwajcarii, a nastepnie w innych krajach, to potwierdzaly.

Miedzynarodowy ekspert

Zaczal od projektowania linii kolejowych oraz sieci wodociagowych, ale wkrotce skoncentrowal sie na budownictwie wodnym, ktore, biorac pod uwage naturalne warunki Szwajcarii, mialo w tym kraju wyjatkowo dobre perspektywy.

Powstawaly projekty elektrowni wodnych jego autorstwa, ktore zostaly uznane za rozwiazane wzorowo i staly sie przykladami chetnie przytaczanymi w europejskiej literaturze technicznej. Bylo tak zwlaszcza z elektrownia Mühleberg na rzece Aar kolo Brna. Obiekt ten zbudowany w latach 1917-20 obejmowal jezioro o powierzchni 3 km2, stworzone dzieki poteznej zaporze. Spadajaca z wysokosci blisko 20 m woda napedzala 6 turbin Francisa o lacznej mocy ponad 48 000 KM. Narutowicz projektowal tez obiekty hydrotechniczne w Hiszpanii, we Wloszech, w Finlandii, Turcji i Portugalii.

Stal sie cenionym ekspertem o miedzynarodowej slawie i wielkim autorytecie zawodowym. Kolejne prace: projekty i ekspertyzy pozycje te potwierdzaly, jak chocby udzial w miedzynarodowej komisji do spraw regulacji gornego Renu.

Pamiec o ojczyznie

Miedzynarodowa kariera nie oderwala Gabriela Narutowicza od spraw rodzinnego kraju. Znalazl czas i chec, aby w 1911 r. dokonac objazdu Galicji, a dokladnie Podkarpacia, dla zbadania mozliwosci budowy systemu obiektow hydrotechnicznych, ktore z jednej strony ograniczalyby zagrozenia powodziowe, a z drugiej pozwalaly wykorzystanie energii wodnej tamtejszych rzek. Sformulowana w wyniku tej analizy opinia zawierala szereg wskazan i wnioskow, m.in. dotyczacych Dunajca.

Niektore z tych wnioskow mogl Narutowicz urzeczywistnic po powrocie do niepodleglej juz Polski w 1920 r. Powrocie bedacym przykladem patriotyzmu, gdyz wymagal osobistej ofiarnosci: przerwania wielu atrakcyjnych prac w krajach Zachodniej Europy na rzecz dosc partykularnych polskich potrzeb, a rownoczesnie rezygnacji z profesury na Politechnice Zwiazkowej w Zurychu, gdzie od 1908 r. wykladal budownictwo wodne. Jako minister robot publicznych nawiazal wlasnie do jednego z tych wnioskow i zainicjowal projektowanie zbiornika wodnego i elektrowni na Sole w Porabce, a nawet osobiscie pokierowal tymi pracami. Patronowal rowniez budowie elektrowni wodnej na rzece Czarna Woda w Grodku na Pomorzu. Zadan z zakresu hydrotechniki widzial oczywiscie w Polsce daleko wiecej, ale nie pozwolil mu na ich wykonanie krotki czas sprawowania urzedu ministra robot publicznych oraz nader ograniczone srodki finansowe, zwlaszcza wobec koniecznosci zaspokajania podstawowych owczesnie potrzeb, wynikajacych z odbudowy zniszczonego dzialaniami wojennymi kraju - szczegolnie drog i mostow.

Nie dane wiec bylo Narutowiczowi realizowac w kraju swoich koncepcji budownictwa wodnego w szerszym zakresie, jednak po latach, gdy powstaly mozliwosci, zarowno jeszcze w okresie miedzywojennym, jak i po zakonczeniu II wojny swiatowej, powrocono do tych koncepcji. Mozna wiec mowic o wykorzystaniu dziedzictwa mysli wielkiego inzyniera.

Jerzy Jasiuk
Przeglad Techniczny nr 00/2

KIM JESTESMY
PO 60-CIU LATACH?

W tym roku mija 60 lat od zalozenia Stowarzyszenia Technikow Polskich w Kanadzie. Nazwa STP pochodzi jeszcze z przed I Wojny Swiatowej od najstarszego w Polsce Stowarzyszenia Technikow. Pod ta nazwa, miedzy wojnami, laczylo ono stowarzyszenia roznych specjalnosci j.n.p. elektrykow- SEP oraz w planowaniu rozwoju gospodarczego kraju. W czasie wojny pod ta nazwa istnialo ono we Francji, nastepnie w Anglii i wielu krajach wojennej emigracji pod odpowiednio zmienionymi nazwami. Piszacy to zostal przyjety do Stowarzyszenia Inzynierow i Technikow Polskich w Belgii i Holandii z siedziba w Brukseli w roku 1947. Przyjecie do jednego oddzialu dawalo czlonkostwo w calym STP tworzac poczucie szerokiej lacznosci kolezenskiej. Istote i cele Stowarzyszenia najlepiej przedstawil prof. Jozef Pawlikowski, w swoim przemowieniu na dziesieciolecie STP w Kanadzie. Rozroznil on trzy sprawy: Co nam daje STP, co my powinnismy dac Kanadzie, co mozemy dac Polsce.

Odpowiedz na pierwsze pytanie wyrazil nastepujaco:

KOLEZENSKA PRZYJAZN i WZAJEMNA POMOC

W kolejnych okresach dzialalnosci naszego Stowarzyszenia w Kanadzie pomoc ta odnosila sie do roznych spraw, ktore bieg zdarzen wysuwal na pierwsze miejsce. W czasie wojny mala grupa polskich inzynierow zdolala przekonac kanadyjskie wladze o wartosci polskiego inzyniera i sprowadzic z Anglii wieksza ich ilosc. Wkrotce po zakonczeniu II WS Zarzad Gl. STP w Montrealu wraz z Engineering Institute of Canada umozliwili przyjazd do Kanady dla wielu polskich inzynierow borykajacych sie z trudnosciami rynku na pracy w Zachodniej Europie. Ja sam po otrzymaniu dyplomu inzyniera chcialem jechac do Kanady. Zostalem wtedy odrzucony bo nie mialem ani wyksztalcenia rolniczego ani rodziny na farmie. Przyjechalem po 4 latach dzieki STP. Pierwsze lata w Kanadzie byly dla wiekszosci z nas trudne. Jako przyklad podaje Kase Pogrzebowa. Gdy zmarl nasz kolega pozostali wplacali po $5.00 na pomoc dla rodziny. Przy ogolnej solidarnosci i niskich wtedy cenach i uposazeniach mialo to wtedy znaczenie. Bylo to mozliwe, poniewaz czlonkowie byli solidarni w oddawaniu swego czasu dla wspolnego dobra. Nastepny okres to Wielka Imigracja Solidarnosciowa. W Ottawie kol. Szczepan Morawski nakladem wielkiej pracy i czasu wlasnej i kolegow organizuje Kurs Jezyka Technicznego i Dostosowania do Pracy w Kanadzie. Wszyscy usilujemy pomoc kolegom, ktorzy nas nie rozumieja. Dzis wielu z nas sie starzeje i choruje wiec Kolezenska Przyjazn i Wzajemna Pomoc maja specjalne znaczenie, ale nie tylko dla nich. Przyjazn dla wszystkich i zawsze ma wielka wartosc. Cicero powiedzial, ze przyjazn jest mozliwa tylko miedzy dobrymi.

B. Sz.

WIESCI z KRAJU

• Ponad trzy czwarte Polakow (76%) negatywnie ocenia rozwoj sytuacji w kraju - wynika z marcowego br. sondazu CBOS. Tak krytycznej oceny badacze nie notowali od polowy lat 90. Od stycznia do marca odsetek osob, ktore sa niezadowolone z sytuacji w kraju wzrosl o 13%. Z sondazu CBOS wynika, ze coraz wiecej Polakow, ktorzy do tej pory nie mieli zdania na ten temat, przychyla sie do negatywnej oceny sytuacji w kraju. Tylko 18% ankietowanych uwaza, ze rozwoj sytuacji w Polsce idzie w dobrym kierunku.
  Rosnace bezrobocie to najczesciej wymieniana przyczyna zlej sytuacji w kraju. Takiego zdania jest 71% osob negatywnie ja oceniajacych. Zla sytuacje w kraju bezrobociem uzasadniaja glownie ludzie mlodzi od 18 do 24 lat (91%).
  Niemal polowa ankietowanych (47%) jest przekonana, ze najblizszy rok nie przyniesie zadnych zmian w kraju. Odsetek pesymistow w tej kwestii (37%) jest niemal czterokrotnie wyzszy niz optymistow (10%).
• Gdyby wybory parlamentarne odbywaly sie w marcu, 44% sposrod osob deklarujacych w nich udzial glosowaloby na koalicje SLD-UP. PO poparloby 12% respondentow, a AWS 9% - wynika z sondazu CBOS.
  W marcu, po raz pierwszy na sondazowej liscie CBOS znalazla sie koalicja SLD-UP. Poprzednio pytano o poparcie dla kazdej z tych partii osobno. W lutowym badaniu SLD otrzymalo 38% poparcia, a UP 4%.
  Z sondazu wynika, ze poparcie dla PO zmniejszylo sie w porownaniu do poprzedniego miesiaca o 4%. W lutym na Platforme chcialo oddac glos 16% ankietowanych. Notowania AWS pozostaly na takim samym poziomie jak w ubieglym miesiacu (9%). Poparcie dla PSL zadeklarowalo w marcu 7% respondentow czyli o 4% mniej niz w poprzednim badaniu. Na UW w marcu zaglosowaloby 6% badanych. O 1% - do 3% wzroslo, w/g sondazu, poparcie dla Krajowej Partii Emerytow i Rencistow (badanie zostalo przeprowadzone przed zawarciem porozumienia wyborczego KPEiR z koalicja SLD-UP). W marcu udzial w wyborach zadeklarowalo 61% ankietowanych.
  W/g sondazu OBOP w marcu br. na SLD-UP chcialo glosowac 43% badanych, czyli o 3 punkty procentowe wiecej niz w lutym. PO uzyskalaby 18% wskazan (poprzednio 21%). Zamiar oddania glosu na PSL deklarowalo 11% respondentow, w ub. miesiacu 12%. W ewentualnych wyborach AWS moglaby liczyc na 9% glosow a KPEiR - na 5%, UW - 4% ankietowanych przez OBOP.
  OBOP obliczyl takze ile mandatow na podstawie tych wynikow przyslugiwaloby danej partii, zgodnie z nowa ordynacja. Z tych obliczen wynika, ze koalicja SLD-UP mialaby w nowym Sejmie 239 mandatow; Platforma - 102 mandaty; PSL - 63 mandaty; AWS - 44 mandaty i KPEiR - 12 mandatow.
  Wedlug sondazu Demoskopu na SLD chcialo glosowac 36% uczestnikow sondazu (tyle samo w lutym, w styczniu - 37%); poparcie dla PO deklarowalo 15% badanych; AWS uzyskalby 9% (tyle co w lutym, w styczniu - 8%); PSL 6% ( w lutym 8%, w styczniu - 9 UW 5% (w lutym 4%, w styczniu - 7%).
• W marcu 79% Polakow (o jeden punkt wiecej niz w lutym) darzylo zaufaniem prezydenta A. Kwasniewskiego - wynika z sondazu CBOS. Na drugim miejscu znajduje sie minister sprawiedliwosci L. Kaczynski, ktoremu ufa 70% ankietowanych, a wiec o 3 punkty procentowe wiecej niz w lutym. Trzecia pozycje zajmuje J. Kuron, ktorego darzy zaufaniem 65% badanych, tyle samo co w lutym. 51% badanych (o 5% mniej niz w lutym) ma zaufanie do A. Olechowskiego; 47% (o 7% mniej niz poprzednio) do J. Kalinowskiego. Po 46% respondentow darzy zaufaniem T. Mazowieckiego i L. Millera, ktory stracil w porownaniu z poprzednim badaniem 3 punkty.
• W marcu br. 49% Polakow zle ocenialo rzad J. Buzka, w lutym br. opinie taka wyrazalo 46% spoleczenstwa. Liczba zwolennikow gabinetu Buzka wynosi w tym miesiacu 17%, w lutym - 21% - wynika z sondazu CBOS. CBOS zauwaza, ze "stosunek do rzadu wyraznie wiaze sie z ocena wlasnych warunkow materialnych - im lepiej badani oceniaja te warunki, tym czesciej popieraja rzad".
• GUS podal, ze bez pracy pozostaje juz 15,8% osob aktywnych zawodowo. Zdaniem wiekszosci Polakow, pytanych przez Demoskop, bedzie gorzej. Ponad 1/3 badanych przyznala, ze w ciagu ostatniego roku ktos w ich gospodarstwie domowym stracil prace lub nie mogl jej znalezc po ukonczeniu nauki. Z problemem bezrobocia nie zetknelo sie bezposrednio jeszcze 62% osob. 40% respondentow boi sie, ze w najblizszych miesiacach oni sami lub ktos im bliski moze stracic prace lub jej nie znalezc. Tylko nieco wiecej (45%) nie ma takich obaw.
  Na skutecznosc rzadu w walce z bezrobociem Polacy zapatruja sie pesymistycznie. Podzielaja poglady ekspertow, ze w najblizszym czasie bedzie ono nadal roslo - tak uwaza 3/4 ankietowanych w marcowym badaniu Demoskopu.
• 63% Polakow popiera przynaleznosc Polski do NATO po dwoch latach od wstapienia do Sojuszu. Co dziesiaty badany jest temu przeciwny - wynika z marcowego sondazu CBOS nt. opinii Polakow o przynaleznosci do NATO. Zdecydowane poparcie dla czlonkostwa Polski w NATO deklaruje 32% ankietowanych, 31% "raczej popiera". 10% jest przeciwna naszemu czlonkostwu w NATO, w tym 4 "zdecydowanie". Dla ponad jednej piatej badanych czlonkostwo w NATO jest obojetne.
• Za integracja Polski z UE opowiada sie 55% badanych w marcu przez CBOS, czyli tyle samo co we wrzesniu ub. roku. Natomiast odsetek przeciwnikow tego procesu wzrosl w tym czasie o 4% i wynosi obecnie 30% Za przystapieniem naszego kraju do UE jest 97% zwolennikow UW; 83% sympatykow Platformy Obywatelskiej; 70% elektoratu AWS; 54% osob deklarujacych poparcie dla SLD i UP oraz 28% elektoratu PSL.
• Planowane jest utworzenie od 1 pazdziernika br. nowego uniwersytetu w Rzeszowie. Taki projekt poslowie Ziemi Rzeszowskiej wniesli do sejmu. W/g projektu, Uniwersytet mialby ksztalcic i prowadzic badania w zakresie nauk prawnych, humanistycznych, ekonomicznych, rolniczych i matematyczno-przyrodniczych. Uniwersytet stworzy mozliwosci edukacji rowniez ubozszej mlodziezy zamieszkujacej na Podkarpaciu. Uniwersytet w Rzeszowie - 16 w Polsce - bedzie mogl przyjac na pierwszym roku 22 tys. studentow na szesciu wydzialach.
• Ceny zywnosci w II polowie lutego br. spadly o 0,1% w porownaniu z I polowa lutego, a w porownaniu z II polowa stycznia zmniejszyly sie o 0,2%.
• Inflacja w lutym spadla do okolo 7,0 z 7,4% w styczniu, a miesieczna wyniosla okolo 0,5% - szacuje Tadeusz Chroscicki z RCSS.
• Prawie dwie trzecie Polakow (63%) twierdzi, ze zdecydowanie akceptuje (19%) lub raczej akceptuje (44%) obecnosc kapitalu zagranicznego w Polsce. Przeciwnych jest 42% badanych - wynika z badan CBOS przeprowadzonych w styczniu br. Akceptacja obecnosci obcego kapitalu spadla w porownaniu z ubieglym rokiem.

IMPREZY, OGLOSZENIA

***

Zarzad SIP
zaprasza Polonie na pogadanke
dra M. PIRASZEWSKIEGO
"GLOBAL POSITINING SYSTEM, czyli czy leci z nami pilot"

Data: 26 kwietnia (czwartek) 2001 r.
Godz.: 19.30
Miejsce: Dom Polski SPK, 379 Waverley Street, Ottawa
Po odczycie SIP zaprasza na kawe i ciastka.

***

SPK Kolo Nr 8
zaprasza na pogadanke
p. Z. PIERSCIANOWSKIEGO
"PRAWDA o marsz. E. RYDZU-SMIGLYM, Jego losy po kampanii wrzesniowej"

Data: 3 kwietnia (wtorek) 2001 r.
Godz.: 19.30
Miejsce: Dom Polski SPK, 379 Waverley Street, Ottawa
Po odczycie Kolo Pan zaprasza na kawe i ciastka.

***

ZARZAD SIP
ODDZIAL OTTAWA
POSZUKUJE
ubieglych egzemplarzy
Biuletynow SIP
od czasow najdawniejszych.
Prosimy kontaktowac sie z
kol. J. Janeczkiem, tel. (613) 736-1620.

***

KUPNO - SPRZEDAZ NIERUCHOMOSCI
Real Estate Agent
Terry Gleeson B.A.
Prudential Maximum Realty Inc.
Residential, Investment, Industrial,
Commercial (Licenced since 1981)
Tel: 749-7355 Res: 824-3260
E-mail: gleeste@sprint.ca

***

LOENARD SAMEK
Adwokat - Radca prawny - Notariusz
oferuje uslugi w zakresie spraw:
* karnych;
* cywilnych;
* notarialnych (nieruchomosci, testamenty, etc.);
* porad prawnych.
102-99 Holland Ave., Ottawa ON K1Y 0Y1
Biuro: (613) 725-2424 Fax: (613) 725-0464
Dom: (613) 722-4464

***